Przemysł mleczarski odgrywa kluczową rolę w rolnictwie, łącząc hodowlę zwierząt z zaawansowanymi technologiami przetwórczymi. Mleko stanowi cenne źródło białka, witamin i minerałów, a jego jakość decyduje o wartości końcowych produktów. W poniższym artykule przedstawiono kolejne etapy działania mleczarnia, od przyjęcia surowca aż po gotowe wyroby.
Przyjęcie mleka i wstępna obróbka
Czystość i skład chemiczny surowego mleka są podstawą udanego procesu przetwórstwa. Już na etapie odbioru sprawdza się:
- temperaturę odbiorczą mleka,
- obecność antybiotyków i zanieczyszczeń,
- zasadnicze parametry fizykochemiczne.
Hodowla i żywienie krów
Wszystko zaczyna się na fermie, gdzie krowy otrzymują zbilansowaną pasza bogatą w białko, włókno i mikroskładniki. Odpowiednia dieta wpływa na ilość i jakość mleka oraz odporność zwierząt. Regularne badania weterynaryjne oraz kontrola dobrostanu zapewniają długowieczność i wysoką wydajność doju.
Transport i przechowywanie
Surowe mleko przewozi się w izolowanych zbiornikach-chłodniach, utrzymując temperatura około 4°C. Dbałość o tę wartość minimalizuje namnażanie mikroorganizmy i chroni przed degradacją białek oraz tłuszczów. Szybki transport do zakładu gwarantuje świeżość surowca.
Procesy technologiczne w mleczarni
W mleczarni przeprowadza się szereg etapów, które nadają mleku stabilność, bezpieczeństwo i nowe cechy sensoryczne.
Pasteryzacja
Pasteryzacja polega na podgrzewaniu mleka do temperatury między 72°C a 95°C przez określony czas, co eliminuje drobnoustroje chorobotwórcze. Następnie następuje gwałtowne schłodzenie do około 4°C. Dzięki temu procesowi mleko zyskuje ważny atest sanitarno-epidemiologiczny, a jednocześnie zachowuje większość cennych składników odżywczych.
Homogenizacja
W trakcie homogenizacja mleko jest tłoczone przez bardzo drobne dysze pod wysokim ciśnieniem, co rozbija cząstki tłuszczu i zapobiega ich oddzielaniu się. Dzięki temu produkt zyskuje jednolitą konsystencję i przyjemny smak. Homogenizacja wpływa też na lepsze właściwości użytkowe w produkcji serów i jogurtów.
Serowarstwo
W dziale serowarstwo surowe mleko poddaje się koagulacji z dodatkiem podpuszczki i kultur bakterii mlekowych. Po oddzieleniu skrzepu od serwatki formuje się sery dojrzewające lub świeże. Proces jest precyzyjnie sterowany pod względem:
- pH i temperatury,
- czasów odcieków,
- warunków dojrzewania (wilgotność, cyrkulacja powietrza).
Zapewnienie jakości i dystrybucja produktów
Współczesna mleczarnia korzysta z zaawansowanych rozwiązań, które gwarantują bezpieczeństwo i powtarzalność produktów.
Systemy CIP i higiena
Automatyczne systemy CIP (Cleaning In Place) pozwalają na mycie i dezynfekcję ciągów technologicznych bez ich rozbierania. Cykl obejmuje kilka faz:
- wstępne spłukanie wodą,
- mycie alkaliczne,
- płukanie wodą,
- dezynfekcja,
- ostateczne spłukanie.
Dzięki temu eliminowane są resztki produktów oraz mikroorganizmy, co przekłada się na dłuższy termin przydatności i brak ryzyka sanitarnego.
Kontrola jakości
Laboratoria mleczarni wykonują analizy mikrobiologiczne, chemiczne i sensoryczne. Badane są m.in.:
- liczba bakterii psychrofilnych i termofilnych,
- zawartość tłuszczu, białka, laktozy,
- wolne kwasy tłuszczowe i metale ciężkie,
Dostawa do odbiorców
Gotowe produkty są hermetycznie pakowane i magazynowane w kontrolowanych warunkach chłodniczych. Dzięki rozbudowanej sieci transportowej i chłodniom mobilnym możliwa jest sprawna dystrybucja do sklepów, piekarni, restauracji i zakładów spożywczych. Ważne aspekty logistyczne to:
