Hodowla alpak zdobywa coraz większą popularność w Polsce, łącząc aspekty rolnicze z możliwością produkcji wysokiej jakości włókien. Dzięki unikalnym cechom tych zwierząt, gospodarstwa specjalizujące się w ich utrzymaniu stają się miejscami łączącymi pasję, zyskowność i dbałość o środowisko.
Wymagania środowiskowe i lokalizacja gospodarstwa
Alpaki pochodzą z górskich rejonów Peru i Boliwii, co sprawia, że najlepiej czują się w klimacie umiarkowanym lub chłodnym. Właściwy dobór terenu to podstawa każdej hodowli. Teren powinien być:
- umiarkowanie nachylony, z dobrą cyrkulacją powietrza,
- odpowiednio ogrodzony, zabezpieczony przed drapieżnikami,
- bogaty w naturalną roślinność, taką jak trawy i zioła,
- położony w miejscu z dostępem do świeżej wody.
Klimat umiarkowany sprzyja utrzymaniu odpowiedniego dobrostanu stad. W upalne dni gospodarstwo powinno zapewniać zacienione miejsca wypoczynku i stały dostęp do wody, natomiast zimą – osłonięte od wiatrów i wilgoci pomieszczenia gospodarcze.
Żywienie i opieka zdrowotna
Kluczowym elementem sukcesu w hodowli alpak jest zbilansowana dieta. Zwierzęta są zwierzętami czworokopytnymi, które naturalnie żywią się trawami i ziołami. W praktyce żywienie oparte jest na:
- sianie wysokiej jakości traw, lucerny i koniczyny,
- dodatkach mineralno-witaminowych dostosowanych do okresu laktacji,
- sianku i słomie jako uzupełnieniu energii i włókna surowego,
- świeżej wodzie dostępnej przez cały dzień.
Regularne badania weterynaryjne gwarantują utrzymanie dobrostanu. Szczepienia przeciw chorobom bakteryjnym i pasożytniczym, odrobaczanie co 3–6 miesięcy oraz kontrola zębów zapobiegają obniżeniu kondycji. Dbanie o czystość stanowisk, dezynfekcja budynków oraz monitoring stanu zdrowia umożliwiają szybkie wykrycie i zwalczanie ewentualnych problemów.
Selekcja, reprodukcja i socjalizacja
Gospodarstwo powinno opierać się na świadomej selekcji osobników. Kryteria wyboru hodowlanych samic i samców obejmują:
- ocenę jakości włókna (grubość, długość, jednorodność),
- budowę ciała, proporcje i strukturę kośćca,
- temperament i łatwość adaptacji do stadnego życia,
- poziom płodności i przebieg poprzednich porodów.
Okres ciąży u alpak trwa około 11,5 miesiąca. Właściwa opieka przed i po porodzie zapobiega problemom związanym z niedożywieniem czy infekcjami. Młode alpaki socjalizuje się poprzez wspólne wybiegi i stopniowe przyzwyczajanie do człowieka, co ułatwia późniejsze zabiegi pielęgnacyjne.
Strzyżenie i przetwórstwo włókien
Strzyżenie odbywa się raz w roku, zazwyczaj wiosną. Profesjonalny zespół jednocześnie obcina runo, dbając o komfort zwierząt. Otrzymane włókno wymaga dalszego przetworzenia:
- oczyszczenie i selekcja surowca,
- czesanie i kardowanie dla usunięcia zanieczyszczeń,
- przędzenie na przędzę,
- farbowanie lub pozostawienie naturalnej kolorystyki.
Dzięki unikatowej strukturze, wełna alpak jest miękka, lekka, termoregulacyjna i hipoalergiczna. Wysoka wartość rynkowa surowca sprzyja rozwojowi małych warsztatów tkackich i przędzalni. Moda na produkty z alpaki rośnie, co podnosi zyskowność gospodarstw.
Aspekty ekonomiczne i rynkowe
Założenie stada 20–30 sztuk alpak wymaga początkowych kosztów na zakup zwierząt, budowę wybiegów oraz wyposażenie budynków gospodarczych. Kluczowe źródła przychodu to:
- sprzedaż surowej włókna,
- przędza i gotowe wyroby (szaliki, koce, swetry),
- usługi agroturystyczne – spacery z alpakami, warsztaty edukacyjne,
- handel zwierzętami hodowlanymi na zasadzie importu i eksportu.
Analiza kosztów i przychodów wskazuje na dużą konkurencyjność tego sektora. Dzięki niskiemu zużyciu paszy w przeliczeniu na kilogram przyrostu masy, alpaki generują relatywnie niskie koszty utrzymania. Dodatkowo ich ekologiczny odcisk jest niewielki, co stanowi atut w kontekście ekologii i sprzedaży do rynków wymagających certyfikatów zrównoważonego rozwoju.
